SINT-GILLISSCHOOL, BRUSSEL
Als leerkracht, maar tevens ook als kleindochter van 2 grootvaders die elk hun eigen rol hebben gespeeld in WO I en WO II, vind ik het belangrijk om mijn leerlingen van de 3de graad van de basisschool, te laten kennismaken met dit aangrijpendedeel van onze geschiedenis.
Door een eerder toevallige ontmoeting met de heer Jacques Frojmovics, kreeg ik gedurende het schooljaar 2024-2025 de kans om met hem in dialoog te treden over zijn familieverhaal ten tijde van WO II, gezien vanuit de context van zijn Joodse achtergrond en de jodenvervolging door het nazi-regime. Daarnaast liet hij me kennismaken met de organisatie SHORASHIM, die door dergelijkegetuigenissen kinderen en jongeren wil bewustmaken van de gevaren van vooroordelen en racisme.
Hij vertelde, ik luisterde… en ik werd persoonlijk geraakt door de emotie waarmee deze (voor mij toen nog onbekende) man sprak over zijn Joodse familie en de gruwel die ze hadden meegemaakt. Hij sprak rustig maar vol overtuiging, in zijn persoonlijk leed zat een grote boodschap van hoop. Hij legde me uit dat hij graag ook met mijn leerlingen wilde praten en in dialoog wilde treden met hen hierover. Ik voelde onmiddellijk aan dat ik op zijn verzoek moest ingaan.
De heer Frojmovicsen en ik planden een moment om het gesprek in de klas (met de leerlingen erbij dit keer) over te doen en ik ben hem nog steeds dankbaar voor de manier waarop hij dit deed. Hij gaf mijn 11-jarige leerlingen op een heel persoonlijke manier inkijk in het levensverhaal van zijn moeder en enkele andere familieleden, terwijl hij daarbij heel rustig op de vele vragen antwoordde die de leerlingen hem stelden. Het werd muisstil in het lokaal en naarmate het gesprek vorderde, voelden ook de leerlingen die hem aanvankelijk niet echt kenden, zich heel erg op hun gemak door zijn directe aanpak en zijn respectvolle, geïnteresseerde houding naar hen toe. Zij legden op hun beurt, dankzij hem, de link naar hun eigen leefwereld en kwamen tot het besef dat het uitsluiten van anderen verregaande gevolgen kan hebben.
Ondertussen hoop ik de heer Frojmovics niet langer een onbekende, maar wel een vriend te mogen noemen. Hij is met zijn getuigenis tot op heden een vaste waarde geworden in mijn klasprogramma en ik raad het dan ook andere scholen, klassen en/of leerkrachten aan om hem of één van de andere getuigen in de lessen aan het woord te laten. Ik steun de visie om via herinneringen uit het verleden te bouwen aan een toekomst zonder haat van ganser harte.
Dankzij de SHORASHIM-getuigenis gingen mijn leerlingen, die de volwassenen zijn van morgen, nadenken over hun eigen daden en de manier waarop ze reageren tegenover anderen. Mede dankzij “Meneer Jacques” kiezen ze voor HOOP en niet voor HAAT en dat blijft de mooiste levensles die we hen kunnen meegeven voor de toekomst… omdat verbinding en wederzijds respect ons niet enkel sterker maken maar ook omdat onbekenden geen vijanden maar wel vrienden zouden worden!
Goedele De Vis, leerkracht 5de leerjaar, Sint-Gillisschool, Brussel, België
ECOLE BOIS DE LA CAMBRE
Beste allemaal,
Ik wilde graag een zeer intense ervaring met jullie delen die ik onlangs met mijn leerlingen van het 5e en 6e leerjaar heb meegemaakt.
Wij mochten het getuigenis ontvangen van een familielid van overlevenden van de Shoah, dankzij een organisatie die tussenkomsten in scholen aanbiedt. Ik benaderde dit moment met enige terughoudendheid, uit vrees voor een relaas dat vooral op de gruwel zou focussen. Toch bleek dit getuigenis diep menselijk en hoopgevend: het legde vooral de nadruk op moed, solidariteit en de schoonheid van de daden van de Rechtvaardigen onder de Volkeren.
Mijn leerlingen waren erg geraakt en ik ben ervan overtuigd dat er belangrijke zaadjes in hun gedachten zijn geplant. In een tijd zoals de onze vind ik dit soort ontmoetingen noodzakelijk in onze klassen.
Daarom permitteer ik mij deze organisatie even onder de aandacht te brengen, want de pedagogische en menselijke rijkdom van deze getuigenissen is enorm. Als jullie op zoek zijn naar een gevoelige en constructieve manier om de Tweede Wereldoorlog en de Shoah met jullie leerlingen te bespreken, kan ik deze organisatie alleen maar aanbevelen.
Ik werk in een school in Brussel, maar ik denk dat het zeker mogelijk is om met hen te bekijken binnen welke grenzen zij zich willen verplaatsen.
Indien gewenst, kunnen jullie hen contacteren via: sender@shorashim.be of info@shorashim.be
Aarzel echt niet om contact met hen op te nemen!
Januari 2026,
Léna Olyslager, leerkracht aan École 8 du Bois de la Cambre
AMBASSADORS FOR PEACE
Jacques wist met zijn authentieke getuigenis de harten van de leerlingen te raken. Na een moment van stilte ontstond er een diepgaand gesprek over de gemeenschappelijke waarden die wij als mensen delen. Een ontmoeting die in ieders hart en herinnering zal blijven voortleven.
Ton Jongstra, Ambassadors for Peace, december 2025
ECOLE EDDY MERCKX – Woluwe
Op vrijdag 28 november kregen onze leerlingen van 4 TQ van het CSEM de kans om te luisteren naar en in gesprek te gaan over het getuigenis van Jacques, die zijn verhaal en dat van zijn naasten deelde uit die duistere periode waarin de verwerping van de Joden en de ontmenselijking van een hele groep angstaanjagend en onwaardig waren.
Hij werd door onze jongeren met aandacht en empathie beluisterd en gehoord. Jacques nam plaats in het midden van de groep, heel dicht bij onze adolescenten. Hij getuigde met respect, nederigheid en welwillendheid tegenover hen.
’s Ochtends hadden onze leerlingen samen met hun leerkracht gezondheidsopvoeding soep bereid en zij verheugden zich erop deze met onze getuige te kunnen delen.
Met tact, intelligentie en gevoeligheid heeft Jacques dit moment waardevol, onvergetelijk en rijk aan reflectie gemaakt. De leerlingen werden uitgenodigd om na te denken over en te antwoorden op vragen rond de oorzaken van antisemitisme en stereotypen, wat leidde tot lange en constructieve gesprekken.
Een enorme dankjewel aan jou, Jacques, voor je steun in onze gezamenlijke missie: de vrede tussen mensen bewaren en eraan herinneren dat de strijd voor het respect van de mensenrechten de verantwoordelijkheid is van ieder van ons.
R.A. Leerkracht aan het CSEM – november 2025